Եղվարդը որպես բնակավայր հայտնի է հնագույն ժամանակներից: Այն գտնվում է Արա լեռան ստորոտում Երևանից 12 կմ հյուսիս-արևմուտք:
Առաջին գրավոր տեղեկությունները կապված են Մովսես Երկրորդ Եղվարդեցու` կաթողիկոս ընտրվելու կապակցությամբ` 574թ., ապա 603թ., հայ ազատագրական պատերազմի հետ: Եղվարդի մոտ տեղի է ունեցել երեք նշանավոր ճակատամարտ, որոնցից առաջինը ավանդական է` կապված հայոց արքա Արա Գեղեցիկի և Ասորեստանի լեգենդար թագուհի Շամիրամի անունների հետ: Երկրորդ ճակատամարտը տեղի է ունեցել 603թ-ին` Փոկաս կայսեր և պարսից միջև, իսկ երրորդը` 1735թ.` Նադիր շահի և օսմանցիների միջև:
Գրավոր տեղեկությունների համաձայն 14-րդ դարի սկզբներին Եղվարդը ավերակ վիճակում էր։ Այն վերականգնել են իշխան Ազիզբեկը և նրա կին Վաղախը` կառուցելով նաև Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին:
Հնում Եղվարդը եղել է գրչության կենտրոն: Այստեղ են ծնվել Մովսես Բ Եղվարդցի (897-898) և Մաշտոց Ա Եղվարդեցի կաթողիկոսները:
Եղվարդ անվան ծագման մասին ժողովուրդը պահպանել է երկու ավանդություն, որոնցից մեկի համաձայն, Նոյի տապանից տեսնելով Արայի լեռան ստորոտից ջրի քաշվելը,՝ բացականչել են. «Եղև արդ»(ահա կատարվեց), որտեղից էլ ծագել է գյուղի անունը: Ըստ մյուս ավանդության, գյուղին կից ավերակ մենաստանում պահվում էր Քրիստոսի գեղարդը, որի պատճառով էլ այն կոչվել է Գեղարդ, իսկ հետո ձևափոխվել, դարձել Եղվարդ:
Հռչակված են եղել Եղվարդի սարավանդում մշակվող սպիտակահատ ցորենը և նրանից ստացվող լավաշ հացը:
Եղվարդում կա քրիստոնեական ընդարձակ գերեզմանատուն, որտեղ կան 10—15-րդ դարերի քանդակազարդ գերեզմանաքարեր: Գերեզմանատան հարավային մասում կան հսկա որձաքարերից շարված շինության հետքեր: Ըստ Թորոմանյանի, հեթանոսական ժամանակներում կառուցված այդ շինությունը հետագայում վերածվել է մատուռի:
Միջնադարյան ճարտարապետական հուշարձաններից արժեքավոր է 5-րդ դարի դահլիճ-եկեղեցին, որի ստորին մասը մասամբ պահպանվել է:
Եղվարդից հյուսիս-արևելք` Արայի լեռան լանջին, 7-րդ դարում կառուցվել է Զորավոր եկեղեցին:
Եղվարդի կենտրոնական մասում կանգուն է Սուրբ Աստվածածին երկհարկ ռոտոնդայով ավարտվող եկեղեցի-դամբարանը` կառուցված 1301թ-ին(2001թ-ին մեծ հանդիսությամբ նշվեց եղվարդի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու 700 ամյակը, որին ներկա էին հոգևորականներ, մտավորականներ` ամբողջ հանրապետությունից, նաև համայքի ողջ բնակչությունը):
Մինչև 1972թ. Եղվարդը ընդգրկվել է Աշտարակի շրջանի վարչական տարածքում, իսկ 1972թ. մարտից եղել է նոր կազմավորված Նաիրիի շրջանի կենտրոնը:
1995թ. դեկտեմբեռի 1-ից Եղվարդ գյուղական բնակավայրին տրվել է հանրապետության ենթակայության քաղաքի կարգավիճակ:
Այժմ քաղաքն ունի 14725 բնակիչ, 3819 տնտեսություն: Գործում են երեք մսուր-մանկապարտեզ, երեք հանրակրթական և մեկ ավագ դպրոց: Գործում են նաև կենտրոնացված գրադարանային համակարգ, մեկ մարզադպրոց, մշակույթի տուն, արվեստի երկու դպրոց` «Կակաչ» և «Եղվարդ» պարային խմբակներով:
Գործում են 58 ձեռնարկություններ, որոնք արտադրում են հացամթերք, կաթնամթերք, կոշկեղեն, մետադյա առարկաներ, շինանյութ և այլն:
Բնակավայրում մշակվում են հացահատիկ , կերային կուլտուրաներ, խաղողի և պտղատու այգիներ:
Եղվարդով են անցնում Արզնի-Շամիրամ ջրանցքը և Մասիս-Նուռնուս երաթգիծը: